EYT’yi Kaçıranlara Yeni Umut: 3600, 4500 ve 5400 Günle Kısmi Emeklilik Detayları

EYT düzenlemesiyle milyonlarca kişi emeklilik hakkı elde ederken, prim günü ya da yaş şartı nedeniyle kapsam dışında kalan çalışanlar için yeni arayışlar gündeme gelmeye devam ediyor. Bu noktada “kısmi emeklilik” seçeneği yeniden öne çıkmış durumda. Özellikle 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olan ancak EYT şartlarını tamamlayamayan vatandaşlar için 3600, 4500 ve 5400 prim günüyle emeklilik imkanları merak ediliyor.

8 Eylül 1999 Öncesi Girişliler İçin 3600 Gün Fırsatı

Kısmi emeklilikte en kritik tarih 8 Eylül 1999 olarak kabul ediliyor. Bu tarihten önce SSK girişi bulunan çalışanlar için 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim şartıyla emeklilik mümkün olabiliyor. Kadınlarda 50, erkeklerde ise 55 yaş temel kriter olarak öne çıkıyor. Ancak bu yaş şartı sabit değil; sigorta başlangıç tarihine göre kademeli olarak artış gösterebiliyor.

Örneğin, 8 Eylül 1976 öncesi sigorta girişi bulunan erkeklerde yaş şartı 55 olarak uygulanırken, daha sonraki girişlerde yaş sınırı yükseliyor. Kadınlarda da benzer şekilde 1 Nisan 1981 öncesi girişlerde 50 yaş kriteri geçerli olurken, sonraki tarihlerde yaş artışı söz konusu oluyor.

Yaş Hesabı Nasıl Belirleniyor?

Uzmanlara göre kısmi emeklilikte yaş hesabı üç ayrı kriter üzerinden yapılıyor: 15 yıllık sigortalılık süresinin tamamlanma tarihi, 3600 gün primin dolduğu tarih ve kanunda belirtilen yaş şartının tamamlanma tarihi. Bu üç hesaplama sonucunda ortaya çıkan yaşlardan hangisi daha yüksekse, emeklilik yaşı o olarak kabul ediliyor.

Bu nedenle yalnızca prim gününü tamamlamak yeterli olmuyor; yaş kriteri de mutlaka sağlanmak zorunda. Emeklilik planı yaparken kişisel hizmet dökümünün detaylı şekilde incelenmesi büyük önem taşıyor.

1999–2008 Arası Girişliler İçin 4500 Gün Şartı

9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olanlar için kısmi emeklilik şartları daha ağır. Bu dönemde 25 yıl sigortalılık süresi, kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve en az 4500 gün prim şartı aranıyor. Yaş kriterinin yükselmesi nedeniyle bu gruptaki çalışanlar için emeklilik daha ileri tarihlere kalabiliyor.

2008 Sonrası İçin 5400 Gün ve 65 Yaş Sınırı

1 Mayıs 2008 sonrası sigorta girişi bulunanlar için ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri geçerli. Bu kapsamda prim gün sayısı kademeli olarak 5400’e kadar çıkabiliyor. Yaş sınırı ise 65’e kadar yükseliyor. Bu nedenle 2008 sonrası sigortalılar için kısmi emeklilik daha uzun vadeli bir planlama gerektiriyor.

Öte yandan 2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesi ile 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlarda yaş şartı kaldırılmıştı. Ancak EYT kapsamına giremeyenler için kısmi emeklilik hala önemli bir alternatif olarak öne çıkıyor.

Borçlanma Emekliliği Öne Çeker mi?

Askerlik ve doğum borçlanması bazı durumlarda avantaj sağlayabiliyor. Erkeklerde askerlik sigortadan önce yapılmışsa, borçlanma yoluyla sigorta başlangıcı geriye çekilebiliyor. Kadınlarda ise sigorta sonrası doğumlar için borçlanma imkanı prim gününü tamamlamaya yardımcı oluyor. Ancak her borçlanma yaş şartını değiştirmediği için dosya bazlı değerlendirme yapılması gerekiyor.

Kısmi Emekli Maaşı Düşük mü?

Genel kural olarak prim günü az olanların maaşı da daha düşük hesaplanıyor. Ancak mevcut uygulamada alt sınır aylığı bulunuyor ve en düşük emekli maaşı belirli bir seviyeye tamamlanıyor. Bu nedenle asgari düzeyde prim ödeyenler için kısmi ve tam emeklilik arasında büyük fark oluşmayabiliyor. Yüksek prim ödeyenlerde ise maaş farkı daha belirgin hissediliyor.

Sonuç olarak kısmi emeklilik, özellikle 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olan ve EYT’den yararlanamayan çalışanlar için önemli bir seçenek olmaya devam ediyor. Ancak yaş, prim günü ve sigortalılık süresi birlikte değerlendirilerek en yüksek yaş kriterinin esas alındığı unutulmamalı. Emeklilik planı yapmadan önce kişisel prim dökümü üzerinden detaylı hesaplama yapılması büyük önem taşıyor.